E-1 ve E-2 vizeleri ABD ile yatırım/ticaret anlaşması imzalamış ülke vatandaşlarına çalışma ve oturum hakkı tanıyan ikili kategoridir. E-1 ticaret odaklı (yıllık ihracat-ithalat hacmi şartı), E-2 yatırım odaklı (sermaye + işletme şartı). Türkiye her iki anlaşmada da taraftır ve Türk tüccarlar/yatırımcılar konsolosluk üzerinden başvurur. İşlem süresi 4-8 hafta, ücret yaklaşık 315 USD'dir. Karar profile bağlı: sürekli mal/hizmet ticareti yapıyorsanız E-1, aktif işletme kurarak yatırım yapıyorsanız E-2.
Yellow Law Group bünyesindeki göçmenlik avukatları olarak, Türk girişimcilerin büyük kısmının iki vize arasındaki farkı net görmeden yanlış kategoriye başvurduğunu görüyoruz. Yıllık ihracat hacmi 2 milyon doları aşan bir Türk lojistik şirketinin ortağı E-2'ye başvurduğunda, konsolosluk "siz aslında E-1 profilisiniz" diyerek RFE çıkarır; ya da yalnızca işletme satın alıp yöneten bir restoran sahibi E-1 dosyalayınca "ticaret unsuru yetersiz" gerekçesi alır. İlerleyen bölümlerde iki vizenin temel farklarını, profil eşleştirmesini, başvuru sürecini ve uzun vadeli strateji boyutunu kıdemli göçmenlik avukatı perspektifiyle ele alıyoruz.
E-1 ve E-2 Vizesi Nedir? Temel Tanım
E-1 Tüccar Vizesi (Treaty Trader): ABD ile sürekli ve substantial uluslararası mal/hizmet ticareti yürüten kişi ve şirket ortaklarına verilir. 8 CFR §214.2(e)(2) çerçevesinde yıllık ticaretin büyük çoğunluğunun (%50+) anlaşmalı ülke ile ABD arasında olması, mal/hizmet alışverişinin düzenli ve önemli hacimde sürmesi şarttır. Şart ve süreç ayrıntıları için E-1 Tüccar Vizesi hizmet sayfamızda tam yönerge bulunur.
E-2 Yatırımcı Vizesi (Treaty Investor): ABD'de aktif ticari işletme kurmak ya da satın almak üzere "substantial" sermaye yatıran kişi ve şirket sahiplerine verilir. 8 CFR §214.2(e)(15) marjinalite kuralı ve 9 FAM 402.9-7 source of funds yönergesi başvuruyu çerçeveler. Yatırım tutarı, işletme türü, başvuru süreci ve marjinalite eşiği E-2 Yatırımcı Vizesi hizmet sayfamızda ayrıntılı işlenir.
İki vize de geçici çalışma vizesi kategorisindedir. Süresiz yenilenir; doğrudan Green Card vermez. Ama uzun vadeli yatırım/şirket büyütme planınız varsa EB-5 yatırımcı Green Card rotasıyla köprü kurulabilir.
Türkiye Anlaşma Durumu ve Vatandaşlık Şartı
ABD-Türkiye arasındaki ikili anlaşma her iki vize türünü de kapsar. Başvuranın Türk vatandaşı olması zorunludur; çift vatandaşlık taşıyorsa Türk pasaportu üzerinden başvurması yeterlidir. E-1 başvurusu için ek şart: işletmenin sahipliğinin en az %50'si anlaşmalı ülke (yani Türkiye) vatandaşlarına ait olmalıdır. E-2 için aynı sahiplik oranı yatırımcı ülke vatandaşlarınca tutulmalıdır.
İkamet yeri belirleyici değildir; başvuran dünyanın herhangi bir yerinde yaşıyor olabilir. Türkiye'de mukim Türk vatandaşları başvurusunu Ankara'daki ABD Büyükelçiliği'nde, Almanya/İngiltere gibi üçüncü ülke mukimleri o ülkedeki ABD konsolosluğunda yapar.
E-1 ve E-2 Vizesi Farkı: 6 Belirleyici Eksen
İki vize aynı kategori altında olsa da kabul kriterleri tamamen ayrılır. Aşağıdaki tablo karar verirken bakacağınız 6 ana ekseni özetler:
| Eksen | E-1 Tüccar Vizesi | E-2 Yatırımcı Vizesi |
|---|---|---|
| Temel kriter | Yıllık mal/hizmet ticaret hacmi | Aktif işletmeye yatırılmış sermaye |
| Sayısal eşik | Yasada minimum yok; pratik olarak yıllık 200K USD+ tipik | İşletme türüne göre 100K-500K USD bandı tipik; düşük sermayeli işletmede daha düşük olabilir |
| Ticaret yönü | Anlaşmalı ülke - ABD arası, %50+ Türkiye orijinli | Yatırım ABD'de gerçekleşir; ticaret yönü serbest |
| İşletme şartı | İşletme önceden var olabilir; ticaret aktif sürmeli | İşletme ya kurulmuş ya satın alınmış olmalı; faaliyete hazır |
| İstihdam projeksiyonu | Doğrudan zorunlu değil; ticaret hacmi belirleyici | Marjinalite kuralı (8 CFR §214.2(e)(15)): işletme aileyi aşan gelir/istihdam yaratmalı |
| Kanıt belgesi ağırlığı | Faturalar, gümrük beyannameleri, banka transferleri, kontratlar | Source of funds, kira kontratı, ekipman alımı, çalışan maaş bordrosu, iş planı |
Belirleyici olan sayısal eşik değil belge zinciridir: tutar küçük ama düzenli olabilir, ya da tutar büyük ama tek seferlik olabilir. Konsolosluk tutarın kendisinden çok sürekliliğe bakar.
Şartlar: Ticaret Hacmi mi Yatırım Tutarı mı?
E-1 başvurusunda kanıtlanması gereken "substantial trade" yasada rakamsal olarak tanımlanmaz; pratikte konsolosluk şu sinyallere bakar:
- Yıllık işlem sayısı: tek seferlik büyük bir ihracat yetersiz; aylık/haftalık tekrarlayan sevkiyat güçlü sinyal.
- Ciro büyüklüğü: şirket ölçeğine göre değerlendirilir. Küçük danışmanlık şirketi için 200K USD/yıl, üretici firma için 1M USD/yıl makul referans bandlarıdır.
- Ticaretin türü: fiziki mal ihracatı en güçlü kanıt; lisanslama, teknoloji transferi, danışmanlık gibi hizmetler de geçerli ama belgeleme zorlaşır.
- Yön dengesi: Türkiye-ABD arası ticaretin tüm cironun yarısından fazlasını oluşturması zorunlu.
E-2 başvurusunda "substantial investment" değerlendirmesi yatırımın işletme türüne oranıyla yapılır. ABD Dışişleri Bakanlığı 9 FAM 402.9-6 yönergesi proportionality test uygular: lokanta için 150K USD substantial sayılır, üretim tesisi için 500K USD bile sınır altı kalabilir. Asgari yasal tutar yoktur; karar tamamen "yatırım işletmeyi ekonomik anlamda yürütecek miktarı kapsıyor mu" sorusuna verilir. Yatırım kaynağının yasal zinciri en az tutar kadar belirleyici; E-2 reddedildi rehberinde reddedilen dosyaların %60'tan fazlasının source of funds belgelemesinde sıkıştığını paylaştık.
Hangi Profil İçin Hangi Vize?
Karar size değil profile bağlıdır. Üç tipik senaryo:
- Türkiye'de fason üretici ya da ihracatçı firma: ABD'deki distribütörlere düzenli sevkiyat yapıyor. Profil E-1; ABD'de büyük yatırım yapması gerekmiyor, küçük bir ofis ya da depo yeterli.
- Türkiye'deki birikimiyle ABD'de işletme kurmak isteyen girişimci: Franchise alıyor, restoran açıyor, e-ticaret deposu kuruyor. Profil E-2; ticaret unsuru ikincil, asıl odak yatırılan sermaye + işletme yönetimi.
- Hem ihracat yapan hem de ABD'de işletme açan tüccar-yatırımcı: Hibrit profil; iki vize seçeneği de açık ama dosya hangi unsurun güçlü olduğunu belirler. Ekibimizin yönettiği bu tip dosyalarda E-1'i tercih ediyoruz çünkü E-1 marjinalite kuralından muaftır.
İşletme tipinde tereddüt varsa yatırımcılar için şirket seçim rehberinde sektörel örnekler vardır.
Başvuru Süreci ve Süresi
E-1 ve E-2 başvuru süreci birebir aynı işler:
- Dosya hazırlama: Avukat ekibi DS-160 formu + DS-156E ticaret/yatırım anketi + destek paketi (3-6 hafta hazırlık).
- Konsolosluk randevusu: Ankara ABD Büyükelçiliği; dosya ön incelemesi sonrası mülakat randevusu.
- Mülakat: Konsolosluk memuru ticaret hacmi (E-1) ya da yatırım/işletme planı (E-2) sorgular.
- Onay ve damga: Olumlu sonuçta pasaporta 5 yıllık vize damgalanır.
Tipik süre: dosya kabul tarihinden vize damgasına 4-8 hafta. Premium processing ABD içi statü değişikliği (Change of Status) hariç E-1/E-2 konsolosluk başvurusu için geçerli değildir. Vize harcı 315 USD; reciprocity ücreti Türkiye için ek olarak alınmaz.
ABD'de zaten başka statüyle bulunan kişi (örn. F-1 öğrenci, B-1 ziyaretçi) E-1/E-2'ye I-129 formu ile USCIS üzerinden statü değişikliği yapabilir; bu yolda işlem süresi ortalama 4-6 ay, premium processing ile 15 takvim günü.
Eş, Çocuk ve Aile Hakları
E-1/E-2 vizesinin en güçlü yanlarından biri aile haklarındadır. Yasal eş ve 21 yaşın altındaki bekâr çocuklar E-1 Dependent / E-2 Dependent vize alır:
- Eş çalışma izni: 2021 sonrası kuralla otomatik çalışma yetkisi (S/L işareti) ile birlikte gelir; ayrı EAD başvurusu gerekmez. Eş istediği işverende, istediği sektörde çalışabilir.
- Çocuk okul hakkı: Devlet ve özel okullara K-12 boyunca kayıt; üniversite için F-1'e geçiş gerekebilir.
- Çocuk yaş aşımı: 21'i doldurduğunda E-Dependent statüsü düşer; F-1 öğrenci, H-1B çalışan ya da kendi göçmenlik yolu için planlama gerekir.
- Süre paralel: Aile bireyleri ana başvuranın vize süresine bağlı; ana başvuran statüsünü kaybederse aile de düşer.
Yenileme ve Green Card Köprüsü
E-1/E-2 ilk damga genelde 5 yıllık verilir (Türkiye-ABD reciprocity çerçevesinde). ABD'ye her giriş ABD sınır memurunca 2 yıllık I-94 verilir; bu I-94 yenilemek için ABD'den çıkış-tekrar giriş ya da statü uzatma başvurusu yapılır. Süresiz yenileme yapısı vizenin en büyük avantajıdır; iş ya da ticaret faal olduğu sürece kullanım sürer.
Doğrudan Green Card hakkı vermez; ama ABD'de işletme büyüten E-2 sahipleri için L-1A'dan EB-1C'ye geçiş rehberinde ele aldığımız stratejiye benzer şekilde EB-1C (çok uluslu yönetici) ya da EB-2 NIW (ulusal çıkar muafiyeti) köprüsü kurulur. Sermaye yatırım hacmi 800K USD üstüne çıkıyorsa doğrudan EB-5 rotası daha hızlı sonuç verir.
YellowAmerika Hukuki Strateji Desteği
E-1 ya da E-2 başvurusunda asıl ayrım dosyada başlar: hangi belge zinciri ön plana çıkacak, ticaret hacmi nasıl sunulacak, marjinalite kuralı hangi projeksiyonla aşılacak. Yönettiğimiz dosyalarda ekibimizin Plano (Texas) merkez ofisinden hem konsolosluk Türkiye tarafıyla hem ABD-içi USCIS dosyalamayla deneyimi var; profilinizi iki kategoride birden değerlendirir, kanıt zincirini hangi vize için sağlam görüyorsak onu öneririz.
E-1 mi E-2 mi sorusunu profilinize göre netleştirmek ve dosya stratejisini birlikte kurmak için Yellow Law Group ekibimizle 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Resmi Kaynaklar
Sıkça Sorulan Sorular
E-1 vizesi, ABD ile anlaşmalı ülke arasında sürekli mal ya da hizmet ticareti yürüten kişilere verilir; kanıt olarak yıllık işlem hacmi ve sürekliliği aranır. E-2 vizesi ise ABD'de aktif işletme kurmak ya da satın almak amacıyla substantial sermaye yatıran kişilere verilir; odak yatırım tutarı ve işletmenin marjinal olmayan istihdam projeksiyonudur.
Evet. Türkiye, ABD ile hem E-1 hem E-2 anlaşmalarına taraftır. Başvuran Türk vatandaşı olmalı ve E-1 için işletmenin sahipliğinin en az %50'si Türk vatandaşlarınca tutulmalıdır; aynı oran E-2 başvurularında yatırımcı ülke vatandaşlarınca sağlanır.
Yasada rakamsal asgari tanımlanmaz. Konsolosluk değerlendirmesinde küçük danışmanlık şirketi için yıllık 200.000 USD, üretici firma için 1 milyon USD bandı tipik referanstır. Asıl belirleyici tutar değil sürekliliktir: tekrarlayan aylık sevkiyat tek seferlik büyük bir ihracattan değerli sayılır.
Yasal asgari yoktur; 9 FAM 402.9-7 yönergesi proportionality testi uygular. Lokanta için 100-150K USD substantial sayılırken, üretim tesisi için 500K USD bile sınır altı kalabilir. Karar yatırımın işletmeyi yürütmeye yetip yetmediğine bakar, mutlak rakama değil.
Hayır. E-1 başvurusunda ABD'de büyük bir işletme şart değildir; ticaretin yapıldığı şirket Türkiye'de bulunabilir. ABD'de küçük bir ofis ya da depo olması, ticareti yönetebilmek için yeterlidir. E-2'de ise işletmenin ABD topraklarında kurulmuş ve faaliyete geçmeye hazır olması zorunludur.
Evet. Profil değişimine göre kategori değişikliği yapılabilir. Türkiye'de ihracatçı olarak E-1 alan kişi ABD'de işletme kurup yatırım yaptığında E-2'ye geçebilir; ya da E-2 işletmesi ihracata ağırlık verince E-1'e dönüştürülebilir. Statü değişikliği DS-160 + DS-156E ile konsolosluk üzerinden ya da I-129 ile USCIS üzerinden yapılır.
Hayır. E-1 ve E-2 doğrudan kalıcı oturum vermez; süresiz yenilenir. Green Card için EB-1C çok uluslu yönetici (işletme büyüdüyse), EB-2 NIW (ulusal çıkar muafiyeti) ya da EB-5 yatırımcı (sermaye 800K USD üstüyse) köprüsü kurulur. Yellow Law Group ekibi dosyanızın hangi rotaya uygun olduğunu profilinize göre değerlendirir.
Evet. 2021 sonrası kuralla E-1/E-2 Dependent eşler vize damgalandığı anda otomatik çalışma yetkisi (S/L işareti) ile birlikte gelir; ayrıca EAD başvurusuna gerek yoktur. Eş istediği işverende, istediği sektörde, tam zamanlı ya da yarı zamanlı çalışabilir.
E-Dependent statüsü 21 yaşında düşer. Çocuk üniversitedeyse F-1 öğrenci statüsüne geçer; iş bulduysa H-1B kazanırsa ya da OPT gibi köprü yollar üzerinden ABD'de kalabilir. Aile birim olarak Green Card'a geçtiyse çocuk yaşı 21 aşmadan önce CSPA (Child Status Protection Act) hesaplamasıyla korunma alabilir.
Türkiye konsolosluğundan başvuruda ortalama 4-8 hafta; dosya hazırlığı 3-6 hafta. ABD içinde statü değişikliği (I-129) ile başvuruda ortalama 4-6 ay, premium processing ödenirse 15 takvim günü içinde sonuç çıkar. Konsolosluk yolu için premium processing kullanılamaz.
DS-160 vize başvuru harcı 315 USD'dir (2026 tarifesi). Türkiye için reciprocity ek ücreti uygulanmaz. Avukat hizmet bedeli bu rakamın dışında; dosya karmaşıklığına ve şirket yapısına göre belirlenir.
Evet. E-1/E-2 ret sonrası eksiklik giderilerek aynı kategoride yeniden başvuru her zaman mümkündür; reddi tetikleyen unsur source of funds, marjinalite, ticaret hacmi gibi belirli noktada toplanır. Ret gerekçesini dosyaya dahil ederek belgelendirmeyi güçlendirip yeni randevu alınır. Bekleme süresi yoktur.
E-1 dosyasında: son 2-3 yılın ticaret faturaları, gümrük beyannameleri, banka transfer kayıtları, ticari sözleşmeler, şirket sahiplik belgeleri. E-2 dosyasında: kira kontratı, ekipman alım faturaları, çalışan maaş bordrosu, 5 yıllık iş planı, source of funds zinciri (banka hesap özetleri, vergi beyannameleri, mülk satış sözleşmeleri), şirket kuruluş belgeleri.
Mal ihracat-ithalatı yapan tüm sektörler (tekstil, gıda, otomotiv parça, makine, mobilya, inşaat malzemesi); hizmet ticareti yapan teknoloji, mühendislik, yazılım, danışmanlık ve lisanslama şirketleri. Asıl belirleyici sektör değil, ticaretin sürekliliği ve Türkiye-ABD yön dengesidir.
8 CFR §214.2(e)(15) marjinalite kuralı, yatırımın sadece başvuru sahibinin ve ailesinin asgari geçimini sağlamanın ötesine geçmesini zorunlu kılar. İşletmenin ABD ekonomisine somut katkı sunması, yerel istihdam yaratma kapasitesi göstermesi beklenir. İlk yıl istihdam yetersiz olsa bile 5 yıllık projeksiyonla aşılabilir.
