Türkiye ABD ile yatırım ve ticaret anlaşmasına sahiptir; bu anlaşma Türk vatandaşlarına E-1 tüccar vizesi ve E-2 yatırımcı vizesi başvurusu hakkı tanır. Türkiye-ABD ikili ticaret hacmi son yıllarda 30 milyar USD bandında seyrediyor; ihracat-ithalat dengesi sektöre göre değişir. Yıllık 200K USD+ uluslararası ticaret yapan ve Türkiye-ABD ekseninin %50+'sı bu ülkeler arasında olan Türk şirketleri E-1 başvurusu için uygundur. Rehberimiz Türkiye-ABD anlaşmasının çerçevesini, sektörel ticaret yoğunluğunu ve Türk şirketler için E-1 uygunluğunu ele alır.
Yellow Law Group bünyesindeki avukat ekibi, Plano (Texas) merkez ofisinden Türk ihracatçı ve hizmet şirketlerinin E-1 başvurularını ele alır. E-1 vs E-2 karşılaştırması hangi vizenin profilinize uyduğunu gösterir; bu yazı Türkiye boyutuna odaklanır.
Türkiye-ABD Ticaret Anlaşması Çerçevesi
Türkiye Cumhuriyeti ile ABD arasındaki ikili ticaret ve yatırım anlaşmaları, Türk vatandaşlarına E-1 (Treaty Trader) ve E-2 (Treaty Investor) vize kategorilerine başvurma hakkı tanır. İlgili hak, USCIS ve Dışişleri Bakanlığı tarafından "Treaty Countries" listesinde resmi olarak kayıtlıdır; Türkiye liste içinde sürekli olarak yer alır.
Anlaşma kapsamında üç temel hak doğar:
- Türk vatandaşları ABD'de ticaret yapma hakkı çerçevesinde nonimmigrant vize alabilir;
- Eş ve 21 yaş altı bekâr çocuklar dependent statü ile birlikte gelir, eş otomatik çalışma yetkisi taşır;
- Vize süresiz yenilenebilir (5 yıllık damga + 2 yıllık I-94 yapısı).
Yıllık Türkiye-ABD Ticaret Verisi
Son 5 yıllık trend (USTR ve T.C. Ticaret Bakanlığı verileri çerçevesinde):
- Toplam iki yönlü mal ticareti: yıllık 30 milyar USD bandında;
- Türkiye'den ABD'ye ihracat: yaklaşık 16-18 milyar USD;
- ABD'den Türkiye'ye ithalat: yaklaşık 12-14 milyar USD;
- Hizmet ticareti (yazılım, mühendislik, danışmanlık): 5-7 milyar USD bandı.
Mevcut hacim Türk şirketleri için yeterli bir piyasa zemini sağlar; E-1 başvurusu için aranan bireysel şirket düzeyinde "substantial trade" şartı bu pazar içinde yıllık 200K USD+ ticaret yapan firmalar için karşılanabilir.
Hangi Türk Şirketler E-1 İçin Uygun?
E-1 başvurusu için uygun şirket profili:
- İhracatçı üretici: Türk Eximbank kayıtlı, ABD'ye düzenli mal sevkiyatı yapan şirketler. Otomotiv yan sanayi, tekstil, gıda işleme, mobilya, inşaat malzemesi sektörleri öne çıkar.
- Lojistik / taşımacılık: ABD-Türkiye arası yük taşımacılığı yapan firmalar; FMCSA kayıt belgeleri ek kanıt.
- Hizmet ihracatçısı: Yazılım, mühendislik, danışmanlık, mimari hizmetler. Hizmet ticareti belgesi sözleşme + fatura zinciriyle kurulur.
- Lisanslama / franchise sağlayıcı: ABD'deki distribütöre lisans veren Türk şirketleri; lisans sözleşmesi + telif geliri akışı.
- Distribütör temsilcisi: ABD'de bayilik / distribütörlük kuran Türk şirketler.
Sektörel Dağılım: E-1 Başvurularında Öne Çıkanlar
Türkiye-ABD ticaretinde E-1 başvurularına en uygun sektörel kategoriler:
| Sektör | Tipik İhracat Profili | E-1 Uygunluğu |
|---|---|---|
| Otomotiv yan sanayi | Yedek parça, jant, lastik | Yüksek (sürekli sevkiyat) |
| Tekstil ve hazır giyim | Markalı ürün, fason üretim | Yüksek (B2B düzenli sipariş) |
| Gıda işleme | Kuruyemiş, zeytinyağı, baharat | Yüksek (uzun raf ömürlü ihracat) |
| Mobilya ve dekorasyon | Tasarım odaklı imalat | Orta (büyük sevkiyat döngüleri) |
| İnşaat malzemesi | Mermer, seramik, kapı-pencere | Orta (proje bazlı) |
| Yazılım ve teknoloji | SaaS lisansı, danışmanlık | Yüksek (hizmet ihracatı) |
| Mühendislik hizmetleri | Proje danışmanlığı | Orta-Yüksek (sözleşme bazlı) |
Türk Vatandaşı Sahiplik Şartı
E-1 başvurusunda Türk vatandaşı olmak yeterli değildir; başvuran şirketin sahipliğinin en az %50'si anlaşmalı ülke (Türkiye) vatandaşlarına ait olmalıdır. Çift vatandaş ortaklar Türk pasaportu üzerinden değerlendirilir. Aile şirketleri için tüm ortakların Türk vatandaşlığı çoğunlukla %100 kapsam sağlar; ortak girişimlerde sahiplik tablosu konsolosluk dosyasında net olarak gösterilir.
Başvuru Hazırlığı: Türk Şirketler İçin Standart Set
Türkiye'den E-1 başvurusu hazırlığında standart belge zinciri:
- Türk Ticaret Sicili kaydı (sahiplik %50+ Türk vatandaşı kanıtı)
- Son 3 yılın gümrük beyannameleri (Türkiye → ABD ihracat)
- Son 3 yılın ticaret faturaları ve banka transfer kayıtları
- Yıllık mali tablo (YMM onaylı bilanço + gelir tablosu)
- ABD'deki distribütör / müşteri sözleşmeleri
- Başvuran kişinin şirketteki yönetici / yönlendirici rolünün belgesi
- Yeminli tercüme + noter onaylı İngilizce versiyonları
Belgeler Ankara'daki ABD Büyükelçiliği'ne DS-160 + DS-156E formlarıyla sunulur. Hizmet ticareti durumunda mal ihracat verisi yerine sözleşme + lisans + telif geliri akışı kullanılır. Substantial trade kavramının ayrıntısı için E-1 substantial trade rehberinde belge zincirini ele aldık.
YellowAmerika E-1 Başvuru Desteği
Türkiye-ABD ticaret yapan şirketleriniz için E-1 başvurusunu Plano (Texas) merkez ofisimizden, gerektiğinde Ankara'daki konsolosluk randevusu koordinasyonuyla birlikte yönetiyoruz. Sektör, ticaret hacmi ve şirket yapısı değerlendirmesi ilk görüşmede yapılır.
Şirketinizin E-1 vizesi için uygunluğunu değerlendirmek üzere Yellow Law Group ekibimizle ücretsiz ön görüşme planlayabilirsiniz.
Resmi Kaynaklar
Sıkça Sorulan Sorular
Evet. Türkiye Cumhuriyeti ABD ile ikili ticaret ve yatırım anlaşmaları çerçevesinde E-1 (Treaty Trader) ve E-2 (Treaty Investor) kategorilerinde 'Treaty Country' listesinde yer alır. Türk vatandaşları ve %50+ Türk sahipliğindeki şirketler bu kategorilere başvurabilir.
Toplam iki yönlü mal ticareti yıllık 30 milyar USD bandındadır. Türkiye'den ABD'ye ihracat 16-18 milyar USD, ABD'den Türkiye'ye ithalat 12-14 milyar USD, hizmet ticareti 5-7 milyar USD seviyesindedir. Bu hacim Türk şirketler için yeterli piyasa zemini sağlar.
Otomotiv yan sanayi, tekstil, gıda işleme, mobilya, inşaat malzemesi, yazılım/teknoloji ve mühendislik hizmetleri sektörleri öne çıkar. Sürekli ihracat yapan üreticiler, hizmet ihracatçıları ve ABD'de distribütör/franchise ağı kuran şirketler E-1 başvurusu için uygundur.
Başvuran şirketin sahipliğinin en az %50'si Türk vatandaşlarına ait olmalıdır. Çift vatandaş ortaklar Türk pasaportu üzerinden değerlendirilir. Sahiplik oranı Türk Ticaret Sicili kaydı ile konsolosluğa belgelendirilir.
Evet. E-1 başvurusunda ABD'de büyük bir işletme şart değildir; üretim Türkiye'deki şirket merkezinde yapılabilir. ABD'de küçük bir ofis ya da depo ticareti yönetmek için yeterlidir. Asıl belirleyici Türkiye-ABD arası sürekli ticaret hacmidir.
Evet. Yazılım lisansı, SaaS ürünü, mühendislik danışmanlığı, mimari hizmet gibi hizmet ihracatları E-1 kapsamındadır. Belgelendirme mal ihracatından zordur: hizmet teslim sözleşmesi, fatura, banka transferi ve hizmetin yapıldığını kanıtlayan teknik belgeler eksiksiz olmalıdır.
Üçüncü ülke ticareti olabilir ama Türkiye-ABD ekseni şirketin toplam uluslararası ticaretinin en az yarısını oluşturmalıdır. Almanya ya da diğer ülkelerle iş hacmi Türkiye-ABD'den büyükse yön dengesi kuralı ihlal edilir ve başvuru reddedilir.
Türkiye'de mukim Türk vatandaşları E-1 başvurusunu Ankara'daki ABD Büyükelçiliği konsolosluk birimine yapar. Üçüncü ülkede yaşıyorsanız o ülkedeki ABD konsolosluğunda başvurabilirsiniz. Dosya hazırlığı ortalama 3-6 hafta, randevu ve mülakat sonrası vize damgası 1-2 hafta içinde verilir.
DS-160 vize başvuru harcı 315 USD'dir (2026 tarifesi). Türkiye için reciprocity ek ücreti uygulanmaz. Avukatlık hizmet bedeli bu rakamın dışında belirlenir; dosya karmaşıklığı, şirket yapısı ve belge çeviri sayısına göre değişir.
Evet. Yasal eş ve 21 yaş altı bekâr çocuklar E-1 Dependent statü ile birlikte gelir. Eş otomatik çalışma yetkisi (S/L işareti) ile birlikte gelir; istediği işverende çalışabilir. Çocuklar K-12 okul hakkına sahip, üniversite için F-1'e geçiş gerekebilir.
