EB-3 Green Card'ın yasal omurgası PERM Çalışma Sertifikası'dır (Labor Certification). EB-3 başvurusunda yabancı çalışan kendi başına başvuramaz; bir ABD işvereni sponsor olur ve ABD Çalışma Bakanlığı'ndan (DOL) bu pozisyon için nitelikli, istekli ve uygun bir Amerikalı işçi bulunmadığını belgeleyen sertifikayı alır. PERM, EB-3 sürecinin en uzun ve en titiz aşamasıdır; üç ayrı adımı, sıkı zaman pencerelerini ve denetim riskini içerir. EB-2 NIW'in aksine PERM feragat edilemez; EB-3 ve NIW dışı EB-2 başvurularında zorunludur.
Türk başvurucular için EB-3'ün en zorlu kısmı genelde sponsor işveren bulmaktır; sponsor bulununca süreç tamamen işveren ve avukat tarafından yürütülür. Yellow Law Group bünyesindeki avukat ekibi, Plano (Texas) merkez ofisinden işveren ve çalışanı PERM sürecinin her adımında temsil eder. Aşağıda PERM'in ne olduğunu, üç aşamalı yapısını, işveren yükümlülüklerini, denetim riskini ve PERM sonrası adımları Türk başvurucunun perspektifinden ele alıyoruz.
PERM (Labor Certification) Nedir ve EB-3'te Neden Zorunlu?
PERM (Program Electronic Review Management), ABD Çalışma Bakanlığı'nın yürüttüğü çalışma sertifikası sistemidir. Amacı iki şeyi kanıtlamaktır: pozisyon için nitelikli ve istekli bir Amerikalı işçi bulunmadığı, ve yabancı çalışanın istihdamının Amerikalı işçilerin ücret ve çalışma koşullarını olumsuz etkilemeyeceği.
EB-3 kategorisi (skilled worker, professional, other worker) işveren sponsorluğuna dayanır ve PERM olmadan ilerleyemez. EB-2 NIW'de ise iş teklifi ve PERM şartı ulusal çıkar gerekçesiyle feragat edilir; bu farkı Matter of Dhanasar testi rehberinde ele aldık. Sponsor işveren bulamayan adaylar için NIW alternatif bir rotadır; işvereni olan adaylar için EB-3 daha doğrudan yoldur. İki kategori arasında nasıl seçim yapılacağını ve I-140 downgrade stratejisini EB-2 NIW vs EB-3 karşılaştırma rehberinde ele aldık.
Üç Aşamalı PERM Süreci: PWD, İşgücü Testi, ETA-9089
PERM üç adımdan oluşur ve adımlar sırayla yürütülür:
- 1. Prevailing Wage Determination (PWD): İşveren, DOL'dan pozisyon ve bölge için geçerli ücreti talep eder.
- 2. İşgücü Piyasası Testi (Recruitment): İşveren zorunlu ilanları yayımlar ve Amerikalı başvuru olup olmadığını belgeler.
- 3. ETA-9089 Dilekçesi: İşveren PERM başvurusunu DOL FLAG sistemi üzerinden elektronik dosyalar.
Her adımın kendi zaman penceresi ve belge gereksinimi vardır; bir adımdaki eksiklik tüm başvurunun reddine yol açabilir.
Prevailing Wage Determination (Geçerli Ücret Tespiti)
İlk adım, pozisyonun geçerli ücretinin (prevailing wage) DOL tarafından belirlenmesidir. İşveren Form ETA-9141 ile DOL Ulusal Geçerli Ücret Merkezi'ne (NPWC) başvurur; merkez, işin tanımı, gerekli eğitim/deneyim ve coğrafi bölgeye göre ücret seviyesini belirler.
İşveren, PERM ilanlarında ve sonradan istihdamda en az bu ücreti ödemeyi taahhüt eder. Geçerli ücretin gerçekçi tanımlanması süreci belirler; pozisyonun gereksinimlerini olduğundan ağır göstermek hem ücreti yükseltir hem de işgücü testinde sorun yaratır. PWD'nin çıkması bölgeye ve dönemin yoğunluğuna göre aylar alabilir.
İşgücü Piyasası Testi (Recruitment): İlan ve Belgeler
İkinci adımda işveren, pozisyon için Amerikalı işçi arandığını kanıtlayan zorunlu işe alım sürecini yürütür. Standart gereksinimler:
- Eyalet İş Kurumu (State Workforce Agency) üzerinden 30 günlük iş ilanı (job order).
- İki ayrı Pazar günü büyük bir gazetede yayımlanan iki ilan.
- Profesyonel pozisyonlar için belirlenmiş listeden üç ek işe alım adımı (üniversite kariyer ofisi, iş sitesi, çalışan yönlendirme programı vb.).
İşveren gelen Amerikalı başvuruları gerçek ve iyi niyetle değerlendirmek zorundadır; nitelikli bir Amerikalı aday çıkarsa PERM dosyalanamaz. İşe alım sürecinin tamamlanmasından sonra dosyalamadan önce 30 günlük bir bekleme dönemi gerekir. Sponsor işveren bulma stratejileri için sponsor bulma rehberimiz başvuru noktasıdır.
ETA-9089 Dilekçesi ve DOL İşlem Süreleri
İşe alım tamamlanıp bekleme dönemi geçtikten sonra işveren, PERM başvurusunu (Form ETA-9089) DOL'un FLAG sistemi üzerinden elektronik olarak dosyalar. Form, pozisyonun gereksinimlerini, geçerli ücreti ve yürütülen işe alım adımlarını beyan eder.
DOL analisti başvuruyu inceler; süre dönemin yoğunluğuna göre değişir ve denetime düşmeyen dosyalarda aylar, denetime düşenlerde daha uzun sürer. Toplam PERM süreci (PWD + işe alım + bekleme + adjudication) genelde bir yılı aşar. Güncel işlem süreleri DOL'un resmi sayfasından takip edilir; planlama bu sürelere göre yapılır.
Denetim (Audit) Riski ve Nasıl Yönetilir
DOL, PERM başvurularının bir kısmını rastgele, bir kısmını da belirli tetikleyiciler nedeniyle denetime (audit) alır. Denetime düşen başvuruda işveren, işe alım sürecinin tüm belgelerini (ilan kanıtları, başvuru kayıtları, ret gerekçeleri) sunmak zorundadır.
Denetim tetikleyicileri arasında olağandışı iş gereksinimleri, aile bağı olan başvurucu, düşük gösterilmiş ücret ve tutarsız iş tanımı yer alır. Denetim, dosyayı reddetmez; ancak süreci uzatır ve eksik belge ret getirir. Belgelerin baştan kusursuz tutulması denetimi yönetmenin temel yoludur.
İşveren Yükümlülükleri ve Maliyet (Çalışan Ödeyemez)
PERM maliyetleri ABD düzenlemesi gereği işverene aittir. İşe alım ilanı giderleri ve PERM avukat ücreti çalışana yıkılamaz; aksi uygulama PERM'i geçersiz kılabilir. Çalışan yalnızca sonraki aşamaların (I-140, I-485) masraflarını üstlenebilir.
İşveren ayrıca pozisyonun gerçek, tam zamanlı ve kalıcı olduğunu, geçerli ücreti ödeme mali gücüne sahip olduğunu beyan eder. Yükümlülükler, işverenin sürece bağlılığını gösterir ve sahte sponsorluğu engeller.
PERM Sonrası: I-140 ve Öncelik Tarihi
PERM sertifikası onaylandığında işveren, sertifikanın geçerlilik süresi içinde (onaydan itibaren 180 gün) Form I-140 göçmen işçi dilekçesini USCIS'e sunar. Öncelik tarihiniz PERM başvurusunun (ETA-9089) dosyalandığı tarihtir; sıradaki yerinizi bu tarih belirler.
I-140 onayından sonra Green Card'a geçiş, öncelik tarihinizin Vize Bülteni'nde güncel olmasına bağlıdır. EB-3 kategorisinde bekleme süresi alt kategoriye ve ülkeye göre değişir; öncelik tarihi ve bekleme mekaniğini vize bülteni ve öncelik tarihi rehberinde ele aldık. Türk başvurucular Worldwide kategorisinde olduğu için Çin/Hindistan'a kıyasla daha kısa bekler.
Türk Başvurucular İçin Sponsor Bulma ve Sık Hatalar
Türk başvurucular için EB-3'ün belirleyici aşaması sponsor işveren bulmaktır. Hemşirelik gibi açık talep olan alanlarda işveren bulmak görece kolaydır; bu rota için hemşirelik EB-3 rehberimiz kullanılır. Talep gören diğer meslekler için en çok aranan meslekler rehberi yol gösterir.
En sık hatalar: iş tanımını adaya özel daraltmak (denetim tetikler), geçerli ücreti olduğundan düşük tahmin etmek, işe alım zaman pencerelerini kaçırmak ve PERM masrafını çalışana yıkmaktır. Yapılan hatalar dosyayı redde ya da uzun denetime götürür.
YellowAmerika EB-3 Süreç Yönetimi
PERM, işveren ve çalışanın birlikte yürüttüğü, hata payı düşük tutulması gereken bir süreçtir. Yönettiğimiz EB-3 dosyalarında her adımda (PWD başvurusu, iş tanımı ve ücret stratejisi, işe alım takvimi ve belgeleme, ETA-9089 dosyalama, denetim hazırlığı, I-140 geçişi) işveren ve çalışan birlikte temsil edilir. İş tanımının ve ücretin baştan doğru kurulması, hem denetim riskini düşürür hem de süreci kısaltır.
EB-3 PERM sürecinizi işveren tarafıyla birlikte planlamak için Yellow Law Group ekibimizle 30 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.
Resmi ve Hukuki Kaynaklar
Sıkça Sorulan Sorular
PERM (Program Electronic Review Management), ABD Çalışma Bakanlığı'nın yürüttüğü çalışma sertifikası sistemidir. EB-3 ve NIW dışı EB-2 başvurularında işverenin, pozisyon için nitelikli bir Amerikalı işçi bulunmadığını ve yabancı çalışanın istihdamının Amerikalı işçilerin ücret ve koşullarını olumsuz etkilemeyeceğini kanıtlaması için zorunludur.
Evet. EB-3 kategorisinin üç alt türü de (skilled worker, professional, other worker) işveren sponsorluğuna dayanır ve PERM çalışma sertifikası olmadan ilerleyemez. PERM yalnızca EB-2 NIW'de ulusal çıkar gerekçesiyle feragat edilir; sponsor işvereni olan EB-3 adayları için zorunlu adımdır.
Üç aşama: (1) Prevailing Wage Determination — DOL'dan pozisyon ve bölge için geçerli ücretin alınması, (2) İşgücü Piyasası Testi (recruitment) — zorunlu iş ilanları ve Amerikalı başvuru değerlendirmesi, (3) ETA-9089 dilekçesinin DOL FLAG sistemi üzerinden dosyalanması. Adımlar sırayla yürütülür ve her birinin kendi zaman penceresi vardır.
İşveren Form ETA-9141 ile DOL Ulusal Geçerli Ücret Merkezi'ne (NPWC) başvurur. Merkez, işin tanımı, gerekli eğitim ve deneyim ile coğrafi bölgeye göre ücret seviyesini belirler. İşveren PERM ilanlarında ve istihdamda en az bu ücreti ödemeyi taahhüt eder. Ücretin gerçekçi tanımlanması süreci doğrudan etkiler.
Standart gereksinimler: Eyalet İş Kurumu üzerinden 30 günlük iş ilanı, iki ayrı Pazar günü büyük bir gazetede yayımlanan ilanlar ve profesyonel pozisyonlar için belirlenmiş listeden üç ek işe alım adımı. İşveren gelen Amerikalı başvuruları iyi niyetle değerlendirmek zorundadır; nitelikli bir Amerikalı aday çıkarsa PERM dosyalanamaz.
Toplam süre (PWD + işe alım + 30 günlük bekleme + DOL adjudication) genelde bir yılı aşar. Denetime düşmeyen dosyalarda DOL incelemesi aylar, denetime düşenlerde daha uzun sürer. Süreler dönemin yoğunluğuna göre değişir; güncel işlem süreleri DOL'un resmi sayfasından takip edilmelidir.
DOL, başvuruların bir kısmını rastgele, bir kısmını belirli tetikleyiciler nedeniyle denetime alır. Tetikleyiciler arasında olağandışı iş gereksinimleri, aile bağı olan başvurucu, düşük gösterilen ücret ve tutarsız iş tanımı yer alır. Denetimde işveren tüm işe alım belgelerini sunar. Denetim reddi getirmez ama süreci uzatır; eksik belge rete yol açar.
Hayır. ABD düzenlemesi gereği PERM masrafları (işe alım ilanları ve PERM avukat ücreti) işverene aittir ve çalışana yıkılamaz; aksi uygulama PERM'i geçersiz kılabilir. Çalışan yalnızca sonraki aşamaların (I-140, I-485 / DS-260) masraflarını üstlenebilir.
PERM sertifikası onaylandığında işveren, onaydan itibaren 180 gün içinde Form I-140 göçmen işçi dilekçesini USCIS'e sunmalıdır. Öncelik tarihiniz PERM (ETA-9089) dosyalama tarihidir. I-140 onayından sonra Green Card'a geçiş, öncelik tarihinizin Vize Bülteni'nde güncel olmasına bağlıdır.
Öncelik tarihiniz PERM başvuru tarihidir ve sıradaki yerinizi belirler. EB-3 bekleme süresi alt kategoriye (skilled/professional/other worker) ve doğum ülkesine göre değişir. Türkiye doğumlu başvurucular Vize Bülteni'nde Worldwide sütununda yer aldığı için Çin ve Hindistan'a kıyasla belirgin biçimde daha kısa bekler.
EB-3 tamamen işveren sponsorluğuna dayanır; çalışan kendi başına başvuramaz. İşveren PERM masrafını üstlenmeyi, geçerli ücreti ödemeyi ve işe alım sürecini yürütmeyi kabul etmelidir. Hemşirelik gibi açık talep olan alanlarda sponsor bulmak görece kolaydır; diğer alanlarda işverenin süreci üstlenmeye istekli olması belirleyicidir.
EB-3 işveren sponsorluğu ve PERM çalışma sertifikası gerektirir; öncelik tarihi PERM dosyalama tarihidir. EB-2 NIW'de ise iş teklifi ve PERM şartı ulusal çıkar gerekçesiyle feragat edilir, başvurucu kendi başına (self-petition) başvurur. Sponsor işvereni olmayan nitelikli adaylar için NIW, işvereni olanlar için EB-3 daha doğrudan yoldur.
Evet, bu en sık hatalardan biridir. İş tanımını yalnızca yabancı adayın karşılayabileceği şekilde aşırı daraltmak (olağandışı dil, gereksiz sertifika, aşırı deneyim şartı) DOL denetimini tetikler ve reddi getirebilir. İş tanımı pozisyonun gerçek iş gereksinimlerini yansıtmalı, geçerli ücretle tutarlı olmalıdır.
Ret durumunda işveren, ret gerekçesine göre DOL'a yeniden değerlendirme (request for reconsideration) ya da BALCA'ya (Board of Alien Labor Certification Appeals) itiraz başvurusu yapabilir. Çoğu durumda, hatayı düzelterek yeni bir işe alım süreciyle yeniden PERM dosyalamak daha hızlı sonuç verir. Ret nedeni genelde belge eksikliği ya da işe alım kusurudur.
